Fair Play materiały szkoleniowe cz.1

Fair play materiały szkolne część 1

FAIR PLAY (z ang. czysta gra) – norma wartości w sporcie

Jest wyrazem postawy reprezentowanej na boisku, gdzie zwycięstwo nie jest celem, który należy osiągnąć za wszelką cenę. Postawa ta cechuje się przestrzeganiem przepisów gry i odrzuceniem korzyści wynikających z błędów sędziego oraz różnego rodzaju oszustw sportowych.

Sportowca przestrzegającego zasad fair play można poznać po godnym zachowaniu zarówno w wypadku zwycięstwa jak i porażki.

GENEZA FAIR PLAY

Starożytni Grecy nie znali pojęcia fair play, ale to właśnie oni utworzyli pojęcie etyki (ethikos – zgodny z obyczajem). Przed każdymi zawodami startujący w nich  składali przysięgę przed posągiem Zeusa Horkiosa, w której zobowiązywali się do przestrzegania norm etycznych w czasie zawodów. Kto walczył nieuczciwie (próbował przekupywać sędziów lub innych zawodników) podlegał karze pieniężnej – musiał zapłacić za własny pomnik hańby – zanes lub zostawał wykluczony z igrzysk. Do historii przeszły igrzyska olimpijskie z roku 392 i 388 pne, na których wystawiono po sześć posągów grzywiennych. Również w Starożytności powstała pierwsza kontrowersja związana z naruszeniem równości szans bez naruszania etyki walki sportowej. Dromeus ze Stymfalosu miał uzyskać dwa zwycięstwa olimpijskie, dwa delhijskie, trzy istmijskie oraz pięć nemejskich dzięki wprowadzeniu mięsa do swojej diety. A do tej pory dieta sportowców była oparta na serze. Zawodnik oczywiście naruszył tradycję, ale nie złamał reguł gry, które tego nie zabraniały.

Zasada fair play (czystej gry), którą znamy dziś ukształtowała się na Wyspach Brytyjskich w czasach celtyckich i na początku nie była związana ze sportem, ale z zasadami postępowania wojennego. Rycerz późnego średniowiecza Lancelot sławę swą zawdzięczał nie tyle odniesionym zwycięstwom, ile raczej temu, ze zawsze walczył z honorem. Zwykł mawiać „Nigdy nie zabijam rycerza, który spadł z konia. Niechaj Bóg mnie ustrzeże przed taką hańbą”. Można więc powiedzieć, że duch czystej gry istniał w owych czasach i – co więcej – ceniono go. Samo wyrażenie fair play po raz pierwszy pojawiło się pod koniec XVI wieku w sztuce Williama Szekspira „Król Jan”. Również pod koniec XVI wieku pojawiła się pierwsza w historii języka angielskiego przeciwstawność fair play, czyli faul play, a więc nieuczciwa gra. Użycie wyrażenia fair play przez Szekspira utorowało temu zwrotowi drogę do życia codziennego, a stąd do sportu. Ale stało się to dopiero w XIX wieku w atmosferze angielskiego liberalizmu mieszczańskiego – mówiono wówczas o zachowaniu rycerskim (gentelmanlike) jako o podstawowej zasadzie sportu. W XIX wieku sport angielski zaczął być naśladowany w Europie kontynentalnej, a razem z nim przenikało do języków europejskich pojęcie fair play. Twórca neoolimpizmu Pierre de Coubertin początkowo próbował zastąpić wyrażenie fair play francuskim zwrotem „duch rycerskości” (l’esprit chevalresque), ale po igrzyskach w Londynie na dobre i ostatecznie zadomowił się w sporcie termin fair play.

Nie wiadomo dokładnie, kiedy termin fair play pojawił się w Polsce. Przypuszcza się, że było przed I wojną światową, gdy zaczęto go używać w stowarzyszeniach sportowych wzorowanych na klubach angielskich.

Zasada fair play legła u podstaw etyki sportu, która określa ogół norm moralnych obowiązujących w toku współzawodnictwa sportowego.

Autorzy: Zofia i Ryszard Żukowscy

    Komentarze