Profilaktyka antydepresyjna nastolatka

depresja nastolatka

 

Depresja jest poważną chorobą, która może doprowadzić do podejmowania przez młodego

człowieka prób samobójczych, a w konsekwencji nawet do śmierci. Ciężkie przypadki depresji

uwarunkowanej biologicznie są stosunkowo rzadkie. Częściej przyczyną zaburzeń depresyjnych

jest trudna sytuacja życiowa połączona z brakiem umiejętności radzenia sobie z bolesnymi myślami

i emocjami. Złe samopoczucie sprawia, że nastolatek wycofuje się z relacji, porzuca dotychczasowe

zainteresowania, przestaje uprawiać sport czy wychodzić z domu. Robi się drażliwy, nie potrafi się

w nic zaangażować, przestaje uczestniczyć w lekcjach, często ucieka w wirtualny świat.

W takiej sytuacji pozostaje zapewnić dziecku odpowiednią pomoc psychologiczno-psychiatryczną.

Ryzyko wystąpienia depresji można zmniejszać przez systematyczne dbanie o zdrowie

psychiczne całej rodziny. Oto lista ważnych działań dotyczących systemu wsparcia

społecznego i poczucia własnej wartości.

1. Dawanie poczucia bliskości i akceptacji.

Nastolatki podczas wizyt u psychologa często wyznają, że czują się kompletnie niezrozumiane

przez rodziców. Dostają dużo rad, napomnień, poleceń, ale brak im szczerych rozmów. Rozmów

skupionych wokół poznania potrzeb, uczuć, opinii czy marzeń młodego człowieka. Warto

zaciekawić się własnym dzieckiem, być uważnym na jego zmiany nastroju czy próby rozpoczęcia

rozmowy. Młodzi ludzie często wahają się czy podzielić się swoim zmartwieniem. Gdy wyczuwają

nasze zniecierpliwienie czy brak gotowości – wycofują się z kontaktu.

Bardzo ważne jest kultywowanie przyjaznej komunikacji w rodzinie – rodzice mogą stosować ją

między sobą i być wzorem do naśladowania dla dzieci. Gdy zwracamy się do siebie z szacunkiem,

dajemy drugiej osobie przestrzeń do wyrażania swoich emocji i opinii, gdy w razie konfliktu

skupiamy się na rozwiązaniu problemu z korzyścią dla każdej ze stron – budujemy atmosferę

bezpieczeństwa, w której dzieci mogą czuć się wspierane i akceptowane. Sprawdzone sposoby

angażowania w rozmowę, zachęcania do otwierania się i współpracy znajdziemy w książce Adele

Mazlish i Elaine Faber „Jak mówić do nastolatków, żeby nas słuchały. Jak słuchać, żeby z nami

rozmawiały.”.

depresja

2. Wspieranie w relacjach z rówieśnikami

Warto wspierać nasze dzieci od najmłodszych lat w nawiązywaniu i utrzymywaniu dobrych relacji z

rówieśnikami. Poprzez przykład i rozmowy pokazujmy dziecku na czym polega budowanie

przyjaźni, współpraca, rozwiązywanie konfliktów, stawianie granic innym z nadzieją, że nasz

nastolatek będzie miał własny krąg wsparcia, osoby w podobnym wieku, na które może liczyć w

razie problemów. Jeżeli młody człowiek ma trudności w tym obszarze – warto zachęcać go do

regularnych kontaktów ze znajomymi, zapewnić mu uczestnictwo w zajęciach grupowych

związanych z jego zainteresowaniami, w zajęciach sportowych na świeżym powietrzu, organizować

spotkania rodzinne lub z przyjaciółmi, na których będzie miał okazje do kontaktów z rówieśnikami.

Obecnie w czasie pandemii jest to zadanie utrudnione, ale tym bardziej ogromnie ważne.

 

3. Budowanie poczucia kompetencji

Jednym z filarów pewności siebie u dziecka jest poczucie wpływu na otaczającą rzeczywistość oraz

pozytywna ocena ważnych dla niego osób: rodziców, nauczycieli, rówieśników. Dla dzieci ważne

jest poczucie, że dobrze radzą sobie w szkole, zdobywanie nowych umiejętności, którymi mogą się

pochwalić, poczucie, że wykonują ważne zadania, które przydzielono im ze względu na szczególne

cechy charakteru czy umiejętności. W przypadku trudności w uczeniu się kluczowe będzie

zapewnienie dziecku fachowej pomocy i umożliwienie odnoszenia sukcesów w wybranej

dziedzinie.

Dzieci potrzebują mieć poczucie przynależności do wspólnoty rodzinnej, chcą czuć się

potrzebne. Warto już od wieku przedszkolnego przydzielać im odpowiednie do wieku obowiązki

domowe i doceniać ich wykonanie. Dobre, żeby dziecko miało możliwość wyboru niektórych

obowiązków i żeby jego wkład był rzeczywiście potrzebny i pomocne dla pozostałych członków

rodziny. Takie zadania „rosną” razem z dzieckiem. Ważne, żeby nabyte umiejętności mogły być

wykorzystane do zaistnienia, dawały satysfakcję. Nie chodzi o to, żeby nastolatek systematycznie

obierał ziemniaki czy tarł marchewkę na surówkę, ale żeby dzięki pomaganiu w różnych

czynnościach kuchennych potrafił przygotować pyszne danie na rodzinny obiad lub upiec ciasto na

rodzinne spotkanie.

Poczucie kompetencji buduje się także poprzez umiejętność zajęcia się swoimi potrzebami.

Uczmy dzieci jak o nie zadbać, początkowo przez pokazywanie, potem stopniowe oddawanie im

odpowiedzialności. Są to codzienne czynności takie jak wrzucanie brudnych ubrań do kosza, żeby

zostały wyprane, pakowanie swoich rzeczy, przygotowywanie przekąsek, odrabianie lekcji.

W obecnych czasach, gdy żyjemy w większym napięciu, zmianie uległa codzienna rutyna, dzieci

mają zdalne nauczanie, budowanie kompetencji, zwłaszcza u dzieci i młodszych nastolatków, jest

znacząco utrudnione, dlatego trzeba zwrócić na nie szczególną uwagę.

Aby skutecznie wzmacniać odporność psychiczną dziecka trzeba samemu być w dobrej formie.

Dbajmy o własne zdrowie fizyczne, wygospodarujmy czas na zastosowanie zdrowej diety, ruch,

odpoczynek, odreagowanie bieżących trudności, spotkania towarzyskie, pielęgnowanie hobby.

W razie zauważenia własnych trudności ze zdrowiem psychicznym lub konfliktowej sytuacji w

domu warto skorzystać z pomocy specjalisty. Dbając o ważne sfery życia modelujemy tę postawę

także u dzieci.

 

Załączniki:

Koło zadowolenia z życia

Dodatek do tekstu przedstawia sposób na określenie na ile satysfakcjonujące jest obecnie nasze

życie i w jakich obszarach potrzebne są określone działania.

Autor: Anna Biernacka

    Write a comment